Σε αυτό το άρθρο θα ασχοληθούμε με το εικοσιπεντανοϊκό (EPA) και το δοκοσαεξανοϊκό (DHA) οξύ, τα κύρια πολυακόρεστα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα μακράς αλύσου τα οποία έχουν προταθεί για τα οφέλη τους στην καρδιαγγειακή υγεία.

Το εικοσιπεντανοϊκό (EPA) και το δοκοσαεξανοϊκό (DHA) οξύ είναι τα κύρια πολυακόρεστα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα μακράς αλύσου, περιέχονται στα θαλασσινά και τα λιπαρά ψάρια και έχουν προταθεί για χρήση στην πρόληψη και τη θεραπεία των καρδιαγγειακών παθήσεων.

Η διατροφή είναι η κύρια πηγή αυτών των λιπαρών οξέων, αλλά οι προσωπικές προτιμήσεις και οι διαιτητικοί περιορισμοί, μεταξύ άλλων παραγόντων, μπορούν να εμποδίσουν τους ανθρώπους να καταναλώνουν επαρκή ποσότητα τροφίμων πλούσιων σε EPA και DHA, με αποτέλεσμα να μην επιτυγχάνεται πάντα επαρκής πρόσληψη ωμέγα-3 λιπαρών οξέων.

Ως εκ τούτου, η σύσταση λήψης συμπληρωμάτων ωμέγα-3 που περιέχουν EPA και DHA για τη μείωση των κύριων εκβάσεων καρδιαγγειακής νόσου δεν είναι κάτι το ασύνηθες, ειδικά για τα άτομα υψηλού κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο ή για τα άτομα με καρδιαγγειακή νόσο που δεν καταναλώνουν επαρκή ωμέγα-3 από διατροφικές πηγές.

Μετα-αναλύσεις έχουν υποδηλώσει πως η επαρκής συμπληρωματική λήψη EPA και DHA μπορεί να έχει ρόλο στην πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων και πως η προστατευτική επίδρασή τους στην πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων και του εμφράγματος του μυοκαρδίου φαίνεται να έχει σχέση δόσης-απόκρισης.

Η UK Biobank είναι μια μεγάλη, προοπτική μελέτη κοόρτης που περιλαμβάνει περίπου 500.000 συμμετέχοντες, οι οποίοι ήταν ηλικίας 40-69 ετών κατά τη στιγμή της βασικής τους επίσκεψης αξιολόγησης, δηλαδή κατά την περίοδο 2006-2010.

Σε μία πρόσφατη μελέτη που ανέλυσε τα δεδομένα της UK Biobank, τα επίπεδα DHA στο αίμα συσχετίστηκαν αντιστρόφως ανάλογα με τον κίνδυνο θανάτου από όλες τις αιτίες, καθώς και με τους θανάτους που οφείλονται σε καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνο και άλλες αιτίες (τα επίπεδα EPA δεν ήταν διαθέσιμα σε αυτήν την κοόρτη).

Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες μελέτες με βάση τον πληθυσμό που εξετάζουν τη σχέση μεταξύ του DHA και της μακροχρόνιας θνησιμότητας.

Σε μια δευτερογενή ανάλυση, αυτά τα ευρήματα από την UK Biobank συγχωνεύθηκαν με εκείνα από μια άλλη πρόσφατη μετα-ανάλυση που περιλάμβανε 17 προοπτικές μελέτες κοορτών η οποία εξέταζε τις συσχετίσεις DHA και θνησιμότητας.

Ο αθροιστικός πληθυσμός του δείγματος περιελάμβανε 160.404 άτομα και 24.342 θανάτους κατά τη διάρκεια μιας μέσης διάρκειας 14 ετών παρακολούθησης.

Μετά από πολυμεταβλητή προσαρμογή για τους σχετικούς παράγοντες κινδύνου, σε σύγκριση τα χαμηλότερα, τα υψηλότερα επίπεδα DHA, βρέθηκαν να συσχετίζονται με 17% χαμηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας από όλα τα αίτια, 21% χαμηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα, 17% χαμηλότερο κίνδυνο θνησιμότητας από καρκίνο και 15% χαμηλότερο κίνδυνο από όλες τις άλλες μορφές θνησιμότητας.

Σε αυτή τη μελέτη, οι ερευνητές δεν ήταν σε θέση να μετρήσουν τα επίπεδα του EPA ή να διαχωρίσουν τα οφέλη της κατανάλωσης ή των επιπέδων DHA στο αίμα σε σχέση με το EPA στην καρδιαγγειακή νόσο ή τη θνησιμότητα από όλες τις αιτίες.

Έχει προταθεί ότι το EPA μπορεί να παρέχει μεγαλύτερη προστασία από ό,τι ο συνδυασμός EPA και DHA, καθώς προηγούμενες μελέτες, οι οποίες χρησιμοποίησαν μεγάλες δόσεις EPA μόνο, ανέφεραν σαφώς εντυπωσιακές μειώσεις στις εκβάσεις καρδιαγγειακών παθήσεων. Ωστόσο, υπάρχουν δεδομένα που υποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη υπεροχή του EPA έναντι του συνδυασμού EPA και DHA για συγκρίσιμες δόσεις.

Εδώ πρέπει να σημειωθεί πως έχουν εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με τις επιδράσεις των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων στην αύξηση του κινδύνου κολπικής μαρμαρυγής, όμως η αύξηση που έχει παρατηρηθεί από χαμηλότερες δόσεις (≤1 γρ/ημέρα) είναι από σχετικά μικρή έως αμφισβητούμενη.

Αν και η σχέση δόσης-αποτελέσματος υποδηλώνει ότι η επίδραση είναι πραγματική, υπάρχει σημαντική αβεβαιότητα σχετικά με το μέγεθός της. Δυστυχώς, τα δεδομένα δεν είναι πάρα πολλά έτσι υπάρχει αβεβαιότητα σε αυτόν τον τομέα.

Προς το παρόν, αν και υπάρχουν δεδομένα που υποδεικνύουν πως μεταξύ των ασθενών με κολπική μαρμαρυγή, τα υψηλότερα επίπεδα ωμέγα-3 συσχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο ολικών και ισχαιμικών εγκεφαλικών επεισοδίων, φαίνεται πως δεν είναι συνετή η σύσταση δόσεων μεγαλύτερου του 1 γρ/ημέρα σε αυτόν τον πληθυσμό.

Κλείνοντας, μπορούμε να πούμε πως η μελέτη με την οποία ασχοληθήκαμε, παρέχει πρόσθετα στοιχεία σχετικά με την εφαρμογή των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων σε μια υγιεινή διατροφή στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων και άλλων εκβάσεων ασθενειών.

Αυτά τα δεδομένα ενισχύουν την αντίληψη ότι το DHA, ένα ωμέγα-3 θαλάσσιας προέλευσης που καταναλώνεται μαζί με EPA, κυρίως από λιπαρά ψάρια ή συμπληρώματα ωμέγα-3, είναι ευεργετικό για την υγεία συνολικά, αλλά και για την καρδιαγγειακή υγεία ειδικότερα.

–Suprastratum: The authority on health, fitness and nutrition

Πηγές/βιβλιογραφία/περισσότερο διάβασμα:

• O’Keefe EL, O’Keefe JH, Tintle NL, Westra J, Albuisson L, Harris WS. Circulating Docosahexaenoic Acid and Risk of All-Cause and Cause-Specific Mortality. Mayo Clin Proc. 2024 Apr;99(4):534-541. doi: 10.1016/j.mayocp.2023.11.026. Epub 2024 Mar 20. PMID: 38506781.
• Laukkanen JA, Bernasconi AA, Lavie CJ. Bringing the Potential Benefits of Omega-3 to a Higher Level. Mayo Clin Proc. 2024 Apr;99(4):520-523. doi: 10.1016/j.mayocp.2024.02.015. PMID: 38569806.
• Bernasconi AA, Wiest MM, Lavie CJ, Milani RV, Laukkanen JA. Effect of Omega-3 Dosage on Cardiovascular Outcomes: An Updated Meta-Analysis and Meta-Regression of Interventional Trials. Mayo Clin Proc. 2021 Feb;96(2):304-313. doi: 10.1016/j.mayocp.2020.08.034. Epub 2020 Sep 17. PMID: 32951855.
• Bernasconi AA, Lavie CJ, Milani RV, Laukkanen JA. Omega-3 Benefits Remain Strong Post-STRENGTH. Mayo Clin Proc. 2021 May;96(5):1371-1372. doi: 10.1016/j.mayocp.2021.03.004. Epub 2021 Apr 8. PMID: 33838920.
• Harris WS, Tintle NL, Imamura F, Qian F, Korat AVA, Marklund M, Djoussé L, Bassett JK, Carmichael PH, Chen YY, Hirakawa Y, Küpers LK, Laguzzi F, Lankinen M, Murphy RA, Samieri C, Senn MK, Shi P, Virtanen JK, Brouwer IA, Chien KL, Eiriksdottir G, Forouhi NG, Geleijnse JM, Giles GG, Gudnason V, Helmer C, Hodge A, Jackson R, Khaw KT, Laakso M, Lai H, Laurin D, Leander K, Lindsay J, Micha R, Mursu J, Ninomiya T, Post W, Psaty BM, Risérus U, Robinson JG, Shadyab AH, Snetselaar L, Sala-Vila A, Sun Y, Steffen LM, Tsai MY, Wareham NJ, Wood AC, Wu JHY, Hu F, Sun Q, Siscovick DS, Lemaitre RN, Mozaffarian D; Fatty Acids and Outcomes Research Consortium (FORCE). Blood n-3 fatty acid levels and total and cause-specific mortality from 17 prospective studies. Nat Commun. 2021 Apr 22;12(1):2329. doi: 10.1038/s41467-021-22370-2. PMID: 33888689; PMCID: PMC8062567.
• Yokoyama M, Origasa H, Matsuzaki M, Matsuzawa Y, Saito Y, Ishikawa Y, Oikawa S, Sasaki J, Hishida H, Itakura H, Kita T, Kitabatake A, Nakaya N, Sakata T, Shimada K, Shirato K; Japan EPA lipid intervention study (JELIS) Investigators. Effects of eicosapentaenoic acid on major coronary events in hypercholesterolaemic patients (JELIS): a randomised open-label, blinded endpoint analysis. Lancet. 2007 Mar 31;369(9567):1090-8. doi: 10.1016/S0140-6736(07)60527-3. Erratum in: Lancet. 2007 Jul 21;370(9583):220. PMID: 17398308.
• Bhatt DL, Steg PG, Miller M, Brinton EA, Jacobson TA, Ketchum SB, Doyle RT Jr, Juliano RA, Jiao L, Granowitz C, Tardif JC, Ballantyne CM; REDUCE-IT Investigators. Cardiovascular Risk Reduction with Icosapent Ethyl for Hypertriglyceridemia. N Engl J Med. 2019 Jan 3;380(1):11-22. doi: 10.1056/NEJMoa1812792. Epub 2018 Nov 10. PMID: 30415628.
• Lavie CJ, Bernasconi A. Impressive results with EPA, but EPA/DHA combinations also reduce cardiovascular outcomes. Prog Cardiovasc Dis. 2021 Nov-Dec;69:110-112. doi: 10.1016/j.pcad.2021.11.002. Epub 2021 Nov 15. PMID: 34793777.
• Jia X, Gao F, Pickett JK, Al Rifai M, Birnbaum Y, Nambi V, Virani SS, Ballantyne CM. Association Between Omega-3 Fatty Acid Treatment and Atrial Fibrillation in Cardiovascular Outcome Trials: A Systematic Review and Meta-Analysis. Cardiovasc Drugs Ther. 2021 Aug;35(4):793-800. doi: 10.1007/s10557-021-07204-z. Epub 2021 May 31. PMID: 34057665.
• Qian F, Tintle N, Jensen PN, Lemaitre RN, Imamura F, Feldreich TR, Nomura SO, Guan W, Laguzzi F, Kim E, Virtanen JK, Steur M, Bork CS, Hirakawa Y, O’Donoghue ML, Sala-Vila A, Ardisson Korat AV, Sun Q, Rimm EB, Psaty BM, Heckbert SR, Forouhi NG, Wareham NJ, Marklund M, Risérus U, Lind L, Ärnlöv J, Garg P, Tsai MY, Pankow J, Misialek JR, Gigante B, Leander K, Pester JA, Albert CM, Kavousi M, Ikram A, Voortman T, Schmidt EB, Ninomiya T, Morrow DA, Bayés-Genís A, O’Keefe JH, Ong KL, Wu JHY, Mozaffarian D, Harris WS, Siscovick DS; Fatty Acids and Outcomes Research Consortium (FORCE). Omega-3 Fatty Acid Biomarkers and Incident Atrial Fibrillation. J Am Coll Cardiol. 2023 Jul 25;82(4):336-349. doi: 10.1016/j.jacc.2023.05.024. PMID: 37468189.
• O’Keefe JH, Tintle NL, Harris WS, O’Keefe EL, Sala-Vila A, Attia J, Garg GM, Hure A, Bork CS, Schmidt EB, Venø SK, Chien KL, Chen YA, Egert S, Feldreich TR, Ärnlöv J, Lind L, Forouhi NG, Geleijnse JM, Pertiwi K, Imamura F, de Mello Laaksonen V, Uusitupa WM, Tuomilehto J, Laakso M, Lankinen MA, Laurin D, Carmichael PH, Lindsay J, Leander K, Laguzzi F, Swenson BR, Longstreth WT, Manson JE, Mora S, Cook NR, Marklund M, Melo van Lent D, Murphy R, Gudnason V, Ninomiya T, Hirakawa Y, Qian F, Sun Q, Hu F, Ardisson Korat AV, Risérus U, Lázaro I, Samieri C, Le Goff M, Helmer C, Steur M, Voortman T, Ikram MK, Tanaka T, Das JK, Ferrucci L, Bandinelli S, Tsai M, Guan W, Garg P, Verschuren WMM, Boer JMA, Biokstra A, Virtanen J, Wagner M, Westra J, Albuisson L, Yamagishi K, Siscovick DS, Lemaitre RN, Mozaffarian D. Omega-3 Blood Levels and Stroke Risk: A Pooled and Harmonized Analysis of 183 291 Participants From 29 Prospective Studies. Stroke. 2024 Jan;55(1):50-58. doi: 10.1161/STROKEAHA.123.044281. Epub 2023 Dec 22. Erratum in: Stroke. 2024 Mar;55(3):e109. PMID: 38134264; PMCID: PMC10840378.